Ons lichaam houdt van ritmes! Het lichaam kent 4 ritmes die ervoor zorgen dat wij kunnen bewegen, groeien en houden onze lichamen vitaal. Deze ritmes worden ook wel onze biologische ritme genoemd. Niet alleen wij volgen deze ritmes, maar ook dieren, planten en zelfs bacteriën!
1. Circadiaanse ritme
Circadiaanse ritme heeft invloed op de regulatie van ons lichaam. Je kan hierbij denken aan bijvoorbeeld jouw lichaamstemperatuur, eten, bloeddruk, ons slaap-waakritme, vetstofwisseling en ons hormonenhuishouden.
Dit ritme is een ster in het aanpassen en ons lichaam te voorzien van stoffen waardoor wij ons kunnen aanpassen aan onze omgeving. Zoals bijvoorbeeld het zich kunnen aanpassen aan de zomer- en wintertijd. Maar als dit ritme voor een langere tijd uit balans is kan dit negatieve gevolgen voor ons hebben.
.
Gevolgen van een verstoorde circadiaanse ritme:
Door een verstoorde circadiaanse ritme kun je last krijgen van lichamelijke en mentale klachten:
- Gebrek aan energie/ vermoeidheid
- Prikkelbaar en stemmingswisselingen
- Obstipatie of juist diarree
- Hongersignalen zijn verstoord, zo heb je minder snel een vol gevoel en heb je op willekeurige tijden meer honger dan normaal.
- Concentratieproblemen
- Hoofdpijn
Maar wat zijn nu factoren die het ritme kunnen storen:
Een van de grootst factor die invloed heeft op het circadiaanse ritme is licht.
Het ritme past zich aan de omgeving, de hoeveelheid en soort licht dat iemand binnen krijgt, zet processen ingang waardoor het ritme stoffen afgeeft in het lichaam die jouw slaap-waakritme beïnvloeden.
Ben jij vaak op reis en heb jij last van een jetlag, of werk jij in nachtdiensten? Dan raakt jouw circadiaanse ritme in de war.
Maar ook het gebruik van blauw licht zoals het licht van jouw mobiel geeft in signaal in jouw lichaam af dat het nog lang geen tijd is om te slapen.
Maar ook hoe jij er mentaal bij zit kan invloed hebben op dit ritme, zoals depressie en stress. Hierdoor wordt er meer cortisol aangemaakt die jou alerter maakt en eigenlijk wakker houden.
Wat kan je doen?
Als je last hebt van een verstoring in jouw circadiaanse ritme dan is het belangrijk om weer terug te komen in dit ritme. Door te letten op jouw voedingspatroon, jouw omgeving en licht inname, maar ook jouw mentale en fysieke inspanning.
Als je op onregelmatige tijden moet werken dan is letten op jouw voedingspatroon, wanneer je beweegt en het managen van licht nog belangrijker. Zo zou je bijvoorbeeld overdag kunnen gaan slapen en in de nacht met lichttherapie kunnen werken. Je verschuift jouw ritme een paar uur naar voren of naar achteren om ervoor te zorgen dat het ritme past bij jouw omgeving en levensstijl waarin je in balans bent met jouw lichaam en het circadiaanse ritme.
2. Homeostatische slaapdruk
Onze neiging tot slapen heeft te maken met hoe lang wij wakker en actief zijn. Hij stijgt als wij op een dag veel hebben gedaan en daalt als je voldoende hebt geslapen. Bij een normaal ritme sta je in de ochtend vol energie op en ben je aan het einde van de dag moe en vallen je ogen dicht. Dit ritme gaat hand in hand met ons circadiaanse ritme. Als je een slaaptekort hebt opgebouwd is het belangrijk om het circadiaanse ritme aan te houden. Het is beter om een half uur eerder naar bed te gaan bij slaap tekort dan overdag dutjes te gaan doen. Probeer zoveel mogelijk te vermijden om grote verschillen te hebben in jouw slaappatroon, om deze 2 ritmes synchroon te laten verlopen.
3. Ultradiaan ritme
Dit ritme wordt ook wel het BRAC-rimte genoemd oftewel het Basis Rust Activiteitscyclus. Dit ritme duurt net als ons circadiaanse ritme ook 24 uur, maar heeft daarin telkens een cyclus van ongeveer 90 min. Waarin de cyclus afwisselt tussen alertheid en verminderde concentratie. Dit is ook het ritme dat de verschillende slaapstadiums doorloopt. Zoals de REM-slaap, diepe slaap en lichte slaap. Ook heeft dit ritme invloed op de inname van voedsel, bloedsomloop en hormoonafscheiding. Na elke cyclus van ongeveer 90 minuten heeft ons lichaam een herstelperiode nodig van ongeveer 20 min. Je merkt dit bijvoorbeeld aan de signalen zoals gapen, zin hebben in iets te eten of concentratieverlies. Vaak zijn wij dan geneigd om deze signalen te negeren, want het werk moet immers af of de kinderen moeten bijvoorbeeld opgehaald worden. Waardoor wij deze signalen kunstmatig proberen op te lossen zoals het drinken van koffie of even snel (ongezond) gaan snacken. Maar daarmee lopen wij het risico dat wij zelf dit ritme verstoren. En daarmee in onbalans komen met ons lichaam en ons ritme. Om gedurende de dag onszelf de kans te geven om even op te laden houd je meer energie over op het einde van de dag. Hierdoor kan je jouw biologische ritme een handje helpen.
Wat kan jij doen?
In het begin van dit ritme voel je vaak nog vol energie, na ongeveer 90 min heeft jouw lichaam behoefte aan pauze. Je kan dit moment besteden aan even wat drinken te halen, een wandeling of even iets anders te doen wat jouw energie geeft of jou even laat ontspannen. Na deze pauze kan je weer vol energie aan de slag met waar je mee bezig was!
4. Infradiaanse ritme
Ritmes zoals onze menstruatiecyclus of zwangerschap vallen onder het infradiaanse ritme. Dit is een ritme dat langer dan 24 uur duurt. Tijdens deze cyclus veranderd ons hormonenhuishouden wat invloed heeft op slaap-waakritme.
De snelheid van jouw stofwisseling en dieet kunnen invloed hebben op dit ritme, zo kan er bijvoorbeeld bij topsporters, maar ook door ondervoeding of bij obesitas patiënten de menstruatiecyclus uitblijven. Jouw stofwisseling gaat dan langzamer werker waardoor jouw lichaam eigenlijk aangeeft dat het haar energie in belangrijkere vitale functies wil verdelen dan in bijvoorbeeld de menstruatiecyclus en het voortplantingsysteem. Wanneer je gestresseerd bent of jouw slaapschema is in de war dan maakt jouw lichaam meer cortisol aan. Dit is ons stresshormoon, dit hormoon heeft invloed op jouw stofwisseling, regulatie, bloeddruk en aanmaak van insuline. Te hoge cortisol heeft een negatieve invloed op jouw mentale en fysieke gezondheid waaronder dus ook jouw menstruatiecyclus
Probeer dus zoveel mogelijk de ritmes van jouw lichaam te volgen voor een optimale fysieke en mentale gezondheid!
